Turmush — Кемин районуна караштуу Жаӊы-Алыш айылы мындан 90 жыл мурун Атаевка деп аталчу. Бул тууралуу аймактык кабарчыга Айнакан Бектурова атындагы китепкананын жетекчиси Айгүл Абакирова айтып берди.
Анын айтымында, Жаӊы-Алыш деген аталыш 1958-жылы берилген.
«Атаевка айылы болуп түзүлгөнгө чейин бул аймакта адамдар жашаганбы же жашаган эмеспи ал тууралуу так маалымат жок. Бизге карыялардын айтып бергени боюнча 1930-жылы бул айыл Атаевка деп аталган. 1936-жылдан баштап айыл үчкө бөлүнүп, Дыйкан, Кызыл-Туу, Өрнөк деп аталган экен. Кийин 1951-жылы баары биригип Ленин колхозу болгон. Ал эми Жаӊы-Алыш деген аталышты 1958-жылы коюшкан экен», - деди ал.
Колхозду биринчилерден болуп уюштурууга эмгеги сиңген алгачкы башкармалары:
Абдылда Таятаев (1933-1935),
Абдысатар Кызалаков (1936-1940),
Жумалы Бакеев (1940-1942),
Көлдөбай Алымбаев (1952-1953),
Куржунбай Сасыкеев (1953-1954),
Абсалам Казабеков (1955-1957),
Бечел Султанбаев (1957-1958),
Жумагул Тойчубекова (1958-1960),
Абакир Курманбаев (1960-1963),
Сабыралы Султаналиев (1962-1966).
Айылдагы мектеп 1975-жылы курулуп, алгач Сафоров, Сарбагыш, кийин Жаӊы-Алыш деп аталып, 1991-жылы белгилүү драматруг Токтоболот Абдымомуновдун ысымы ыйгарылган. Учурда анда 300дөн ашуун бала билим алат.
Ал эми бала бакча 1985-жылы 300 орундуу болуп курулган. Ага 2010-жылы Июнь окуясында каза болгон Кыялбек Бегалиевдин ысымы берилген. Учурда 150дөн ашуун бала тарбияланат.
Маданият үйү болсо 1976-жылы курулган. Ага 2009-жылы «КРнын эл артисти» Күнболот Досумбаевдин ысымы берилген.
Китепкана 1948-жылы түзүлгөн. Алгачкы китепканачы Айнакан Бектурова 1986-жылга чейин иштеген. Анын ысымы китепканага 2007-жылы берилген. 1986-1995-жылдары Алтын Өмүралиева эмгектенген. 1995-жылдан кийин Гүлжакан Үсөнова иштеген.
Айылдагы 530дан ашык кожолукта 2500гө чукул киши жашайт. Алардын ичинен 2619 кыргыз улутундагы, 44ү башка улуттун өкүлдөрү. Тургундардын басымдуу бөлүгү айыл чарба менен жан багып келишет.
Айылдан Улуу Ата мекендик согушта 102 киши курман болуп, 60 киши үйүнө аман-эсен кайтып келген. Орукта 29 киши эмгектенген. Учурда согуштун ардагерлери жок.
Көчөлөрдүн аталышы:
Айнакан Байгазакова (Колхозду өнүктүрүүгө эмгеги сиңген адамдар), Айталы Сарбаев, Осмонкул Омурзаков, Акай Курманбаев, Усуп Кулболдиев, Базарбай Сооронбаев, Арун Рыскелдиев, Молдобек Сарыбаев, Өскөн Абдымусунов, Алмазбек Абдыбеков, Акаев Ишенбек, Каракойчу Марымов, Төлөн Бокоев, Жумакан Токбаева, Таштан Асылбеков, Скак Алыбаев, Асанкул Сарманов, Нурболот Качкынбаев, Бермет Чоңмурунова, Асанбек Базарбаев, Турумбек Жолоров, Жумабек Усупов, Кусеин Айылчиев, Мамбет Каримов, Бурул Абдырахманова, Гулай Сатыбалдиева, Гулипа Балбаева, Нуртай Сыдыкова, Жумагул Тиленчиева.