Бөлүмдөр
Шейшемби, 12-ноябрь
Нарын облусуКочкор району 17.10.2019 23:25

Айыл турмушу: Кочкордогу миллионер У.Абдырасулов 14 өлкөдөн кой багуунун сырын үйрөндү

Turmush -  Кочкор районунун Шамшы айылынын тургуну Уларбек Абдырасулов 14 мамлекеттен кой багуу боюнча тажрыйба алып келген. Элеттеги фермердин иши менен аймактык кабарчы таанышты.

Эки кесиптин ээси Уларбек Абдырасулов мындан бир канча жыл мурун ак койдун башын 2 миңге чыгарган. Бирок мамлекет тарабынан колдоо болбогондуктан малдын башын азайтууга туура келген.

«Билим алуу үчүн борборго кетип,​ журналистика багытында билим алдым. Жашоонун жагдайларын көрүп, мал баксам ийгиликке жетериме ишендим. Союз тараганда ак кой алып, акырындык менен башын көбөйтө баштадым. Мал болгондон кийин сөзсүз түрдө анын оору-сыркоосу болот. Малдын оорусуна да так диагноз коюп, туура дарылоо зарыл. Муктаждыктан улам экинчи мал доктурлук кесиптин ээси болдум.​ Мына ушул малдын аркасы менен жакшы ийгиликтерге жетишип келе жатам. Айыл чарба министрлиги, илимдер академиясы менен чогуу иштешем», - деди ал.

Фермер ак койдун жүнүнүн сапатын жоготуп албоо үчүн, 2013-жылдары Германиядан меринос тукумундагы кочкорлордун тоңдурулган уруктарын алып келген. Мындан тышкары 14 мамлекетти кыдырып, фермерлердин иши менен таанышып чыккан. Өзүнүн айтымында, фермер чет мамлекетке чыгып, тажрыйба алмашуу керек.

«Талас облусундагы асыл тукум кой өстүргөн заводдон кочкорлорду алып келип да тукум алуудабыз. Меринос тукумундагы койлорду жакшы көзөмөлгө албаса, бат эле аргындашып кетет. Бул койлор жардамга жана көзөмөлгө муктаж.

Ийгилик жаратып, чарбаны өзгөчө өстүрөм десе, эски ишти жасабай, жаңыча идеяларды мал чарбачылыгына киргизүү керек. Жашоону өзүбүз үчүн жеңилдетүүгө мүмкүнчүлүк келди. Кыргыздын байлыгы көзүнө деп айтылат. Анын сыңары кыргыз укканын эч качан жасабайт, көргөнүн мен да ушинтейин деп жасайт. Менин чет мамлекеттерге көп чыкканым өзүмө пайдасы жакшы эле тийди. Көчмө үй жасагам, жеңилдик жакшы болду. Эми көчмө сарай жасоону пландап жатам. Унаабызды айдап, каалаган жагыбызга көчүп кете беребиз.

Бизде мамлекет тарабынан эч кандай колдоо жок. Мисалы, Монголияда чабандардын иши жыйынтык чыгарып, өндүрүлгөн продукция көп болсо, ага мамлекеттик сыйлыктар чегерилет. Биздин мамлекетте кооперативди көбөйткүлө, малдын башы өстүргүлө деп айтат.

Малдын асылдуулугун арттыруу үчүн 5 техника алгам. Бирок дыйканга же чабанга колдоо, кызыктыруу жок. Айыл чарбасына керектүү техникаларды лизинг менен алгыла деп айтылганы менен 30% мал баккан фермер ала албайт.​ Анткени малдын кирешеси 1 жылда болот. Биз үчүн бул оор. Өкмөт бул маселени карап, жеңилдетип берүүсү зарыл. Экинчи дагы бир маселе мал чарбага деп алынган насыяларды 4 айдан кийин төлөө мүмкүн эмес. Себеп дегенде малдан 4 ай аралыгында эч нерсе өндүрө ала албайбыз. Үчүнчү көйгөй эч ким көчүү-конуу убагында өзгөчө кырдаал болуп кетпейт деп кепилдик бере албайт. Эгерде малдын башы чыгымга учураса мамлекет тарабынан жок дегенде эки койдун башын 1 кой деп эсептеп төлөп берсе, фермердин иши алдыга жылмак. Биздин мамлекетте фермердин артында колдой турган эч ким жок.

Ар бир министрликте баланс болот. Учурда мамлекет ак койго басым жасап жатат. Эгерде Кыргызстанда ак койдун саны 3 млн 500 миңге жетсе, Кум-Төр алтын кенинен да көп мамлекетке салык түшөт.​ Мамлекетке пайда алып келген 6 салыктын түрү бар. Мен жайыт жана 4 сарайга салык төлөйм. Ветсервистер келсе, келишим түзүп иштешмекмин. Бул бизде азырынча өнүгө элек. Бирок бул да жакынкы жылдары өз ишин баштаса керек.

Чарбамда 6 жумушчу бар. Мындан сырткары колуктум жана балдарым жардам беришет. Бир жылда 1 млн сом киреше кирсе, анын 50 пайызы же андан көбү чыгашага кетет. 30 га жер аянты мага тиешелүү, бул жер малга тоют даярдалат», - деди ал.

Уларбек Абдырасулов 2016-жылы «Айыл чарбасынын отличниги» төш белгиси менен сыйланган. Ал «Кыргызстандагы ийгиликтүү 120 фермер» журналына кирген.

Бул макала Turmush басылмасынын интеллектуалдык жана автордук менчиги болуп саналат. Материалды сайттан көчүрүп алуу редакциянын жазма уруксаты менен гана мүмкүн.
Пикирлер
Для добавления комментария необходимо быть нашим подписчиком
×