При поддержке MegaCom

Бөлүмдөр
Дүйшөмбү, 24-июль
68.85    80.21    1.17    KZT 0.21

«Мекендештер»: Чет өлкөдөн билим алуу максатына 36 жашында жеткен ала-букалык М.Үчкемпировдун Япониядагы жашоосу (фото, маек)

Turmush -  «Мекендештер» рубрикасынын кезектеги каарманы — Мураталы Үчкемпиров. Ал Жалал-Абад облусунун Ала-Бука районунда 1980-жылы туулган. Учурда Жапон эл аралык университетинде ишкерликти башкаруу багытында магистратурада билим алууда. Аймактык кабарчы мекендешибиз менен маек курду.

- Мураталы мырза, Япониядагы эл аралык университетке магистратурага кантип өтүп калдыңыз?

- Окууга келгенге чейин Жаштар иштери, дене-тарбия жана спорт мамлекеттик агенттигинде бөлүм башчы болуп иштегем. Акыркы 10 жылдан бери Кыргыз жана Жапон өкмөттөрүнүн кызматташуусунда мамлекеттик жана муниципалдык кызматкерлердин дараметин жогорулатуу боюнча программа иштеп келет. Быйыл биз ошол программанын мааракелик 10 тайпасы болдук. Мамлекеттик жаштар саясаты тармагында 12 жылдан бери иштеп келе жатам. Андыктан магистратурага Жапон мамлекетинин жаш ишкерлерди колдоо стратегиясын изилдөө максатында келдим. Тандоо комиссиясы да ушул багытты колдогондуктан жаштар саясаты түзүмүнөн биринчи студент болдум окшойт. Буга чейин негизинен Экономика, Финансы министрликтеринен жана башка ири ведомстволордон окугандар көп болчу.

- Үй-бүлөңүз менен Японияга барып окууда оорчулук жаралган жокпу?

- Мен көп жылдан бери чет өлкөдө ТОП-100 тизмегине кирген университеттерде экономика багыты боюнча магистратура, докторантурада билим алууну пландаштырып жүргөм. Убакыт өтө берди, үй-бүлөлүү болгондон бери турмуш-тиричилик жана жумуш менен алектенип, окууну улантуу боюнча максаттарымды улам жылдырып жүрдүм. Быйыл мектепти аяктаганыма 20 жыл болду. Мен кайрадан студенттик жашоону баштадым. Үй-бүлө менен чет жерде окууда  кыйынчылыктар жаралбай койбойт. Бирок, менин үй-бүлөм да жапон элинин маданиятынан, жашоосунан тажрыйба алып жатышат. Алар да келечекте кыргыз-жапон мамилелеринин өнүгүүсүнө салым кошот деген ойдомун.

- Балаңыз бала бакчага барат экен, жапон эли балдарды кантип тарбиялашат экен?

- Бул жерде балдарды тарбиялоого өзгөчө көңүл бурулат. Менин байкоомдо жапон балдары тартипти бекем сактаган, эреже менен жашаган жөнөкөйлүк, иштермандык философиясына сугарылып тарбияланат. Ар бир айга тийиштүү максаттарды коюп окутушат. Мисалы, ушул айдын аягына чейин №1 класстын окуучусу 10-12 пункттан турган маалыматты билет жана колдоно алат. Мектепте тазалыкты сактоо өзүнчө чоң мыйзам. Мектепке кире бериште сырткы бут кийимин чечип, башка таза бут кийимин кийип жүрүшөт. Күн сайын класстарды окуучулар өздөрү тазалашат, жуушат. Тазалык, коомго пайда келтирүү, тарбия берүүнүн өзөгүн түзөт. Балдарды катуу урушуп тарбиялаганын көргөн жокмун. Ал эми мектеп формасы спорттук формага окшогон ыңгайлуу жана жеңил. Окуу убактысы тамактануусу менен саат 15:00дөн 16:00гө чейин уланат. Мезгилге жараша спорттун ар кандай түрлөрүн үйрөтүшөт, жайында сууда сүзүү, кышында лыжа тебүү, жөө жүрүүнү, практика жүзүндө керектүү, колдоно ала турган спорттун түрлөрүнө басым жасашат. Менин болсо 3 балам бар, экөө мектепте окуйт, бири бала бакчага барат. Ал эми жубайым балдарды кароодон тышкары, маданий иш-чараларга активдүү катышып, жапон элинин маданиятын изилдейт.

- Ар мамлекеттен келген жарандар менен бирге билим алып жатсаңыз керек. Сиз окуган топто канча адам бар? Кайсыл кесиптин ээси болосуз?

- Жапон эл аралык университетинде 50дөн ашык мамлекеттин өкүлдөрү билим алышат. Арасында Кыргызстандан келген 9 студент бар. Биз МВА программасы боюнча (Master of business adnindtration) бизнести башкаруу багытында 4 студент билим алып жатабыз. Окууну аяктоо менен ишкерликти өнүктүрүү тармагында 3 жыл мамлекеттик органдарда иштеп берүү милдетибиз бар. Биздин бизнес мектеп да глобалдык бизнести өнүктүрүүдө социалдык жоопкерчиликтүү лидерлерди даярдоо миссиясы менен иштейт. Окууну аяктоо менен кыргыз-жапон бизнес кызматташтыгына салым кошобуз деген ниетибиз бар.

- Бир күндө канча сааттык убактыңызды билим алууга жумшап жатасыз?

- Окуу процесси Болондук системага ылайыкташкан. Студент окуусун, убактысын өзү аныктайт. Негизги 12 курсту сөзсүз тандашы керек, калган курстар студенттин келечектеги жумушуна же кызыгуусуна карата өзү аныктайт. Окуу класстарынын убактысы саат 8:50дөн кечки 21:10гө чейинки аралыкта уланат. Китепкана саат түнкү 12ге чейин иштейт. Ал эми окуу бөлмөлөр, коюмпьютердик класстар, интернет 24 саат бою ачык турат. Үй тапшырмалары жеке жана тайпаларга бөлүнүп аткарылат. Көпчүлүк студенттер убакыттын жетишпегенине нааразы болушат, бирок айла жок. Чындыгында ар бир студент артта калбайын деп тырышып окуйт. Баалоо системасы көбүнчө студенттер бири-бирин баалап, сынак, үй тапшырмалар, изилдөө отчеттор, долбоорлорду презентациялоо аркылуу жүргүзүлөт. Окуу толугу менен англис тилинде жүргүзүлөт. Академиялык чындыкты сактоо чоң приоритет, ал эми плагиат кылмыш катары кабыл алынат.

- Көпчүлүк жаштар борбордо окуганымда ийгиликке жетишмекмин дешет. Сиз Ала-Бука районундагы мектептердин биринде билим алыптырсыз. Жаштарга кандай кеңеш берээр элениз?

- Ооба, баштапкы билимдин сапаты эң негизги пайдубалды түзөт. Билим алуу 100 жыл мурун кандай актуалдуу болгон болсо азыр да ошондой маанилүү. Биздин заманда мүмкүнчүлүктөр өтө жогору болуп калды. Глобализация процесси да күч алуу менен интернеттин билим берүү процессине киргизилүүсү туура методиканы колдонуу менен жаштар кайсы жерде болбосун тийиштүү маалыматты топтоп ала алышат. Бирок, экинчи көйгөй бул убакыттын тардыгы, социалдык тармактарга өтө көп убакыттын коротулуусу. Замандын талабына жараша билим алууга комплекстүү карашыбыз зарыл. Билим жакшы тарбиянын негизинде курулат. Жаштарга айтат элем, эч качан эскирбей турган сапаттар — бул адамгерчилик, сабырдуулук, чөйрөдөгү ар бир адамга түшүнүү менен бир туугандай мамиле жасай билүү. Мусулман, буддист же христиан болосуңбу бул сапаттарды дүйнөнүн кайсы бурчуна барсаң да баалашат. Чоң трансулуттук компаниялар акылдуу наадандан көрө адамгерчилик сапатына ээ болгон кызматкерлерге көбүрөөк басым жасашат.

Ал эми жашоодогу максатка жетүүнүн алгоритми баарыбызга белгилүү жана ал жөнөкөй. Өзүңө, коомго пайда алып келе турган максат коюу, ал ишти сапаттуу, натыйжалуу аткаруу жолдорун издөө, күн сайын жасап жаткан жумуштун сапатын жогорулатуу жана чыгымдарын азайтуу, чөйрөгө тийгизген терс таасирин жоготуу багытында такай иштөө менен гана ийгиликке алып келет. Кээде мотивация жогору болгондо тез иштеп, маанай чөгүп турса акырындап иштеп эс алуу керек. Бирок, максатка жетүүдө эч качан кыйынчылыктардан чегинбеш керек. Эмне үчүн бул ишти жасап жатам, бул аткарган жумуш алдыга койгон максаттарга, башка адамдарга залалы жок жеткиреби жана башка ушул сыяктуу суроолорду күн сайын өзүңө берүү жаңы жыйынтыктардын пайда болушуна шарт түзөт. Биз өзүбүздү башкалар менен салыштырбай, өзүбүздүн кечээки күнүбүздү бүгүнкүгө салыштырып, эртеңкиге план коюп, иш алып баруу туура болот. Маркум Стив Жобс өмүрүнүн акыркы күндөрүндө: "Эгер ушул күн сиздин жашооңуздун акыркы күнү болсо жасап жаткан ишиңизди улантат белеңиз" суроо коет. Эгер «ооба» деп жооп берсеңиз анда бул сиздин максатыңыз, эгер «жок» деген жооп болсо анда мүмкүн башка бирөөнүн каалосуна иштеп жатасыз деген. Эмнегедир биз ийгиликтин ачкычын кандайдыр бир катылган сырдай көрүп издей беребиз. Жакшы ниет, жашооңдо чоң максат коюу, кичине кадамдарга бөлүү жана аны такай аткаруу менен ийгиликке жетебиз. Чет өлкөдө магистратурада окуу максатыма 36 жашымда жеттим. Кайсы жаш болбосун билим алуу кеч эмес, 70-80 жашка чыккан жапон абышка, кемпирлери англис тилин үйрөнүп, кадимкидей жумуштарды аткарып жүрүшкөнүн көрүп, , жашым өттү дегенден уялып да кетем.

- Япониядан алган таасирлериңиз боюнча бөлүшө кетсеңиз, алдыда кандай пландарыныз бар?

- Жапон эли тууралуу угуп жүргөн пикирлердин көбүн иш жүзүндө көрө алдым. Мисалы, жапандор иштерман келет дегенине ынандым. Себеби, өз алдынча иштеп жатса да, ишинин майын чыгарып, чын дилинен аткарат. Баары жөнөкөй жана жүзү жылуу, жылмайып турушат, бай же кедей, жумушчу же башчы экенин сырткы көрүнүшүнөн аныктай албайсың. Жолунан чыгып калсаң кечирим сурап өткөрүп жибергенче шашат, жада калса кары болсо да жол бошотот. Жолдо кетип жатсаң автоунаалар артыңдан келип калса да такыр сигнал басышпайт, айланып өтүшөт. Ажаатканалар ар бир коомдук жайларда бар, тазалыгы укмуш. Кол чатырларды ар бир имараттын кире беришинде калтырып коюшат, колдонуп башка жерге кайра таштап кетсе болот. Бирок, жаштардын улууларга коомдук транспортто орун бошотпогону таң калтырды. Суроо берсең жооп берет, жардам керек болсо жардам беришет, бирок маек курушпайт. Мүмкүн башка адамдын убактысын албайын деп ойлошот.

Жалпысынан Япония дүйнөдөгү эң коопсуз өлкөлөрдүн бири. Биз көчөгө чыкканда эшик ар дайым ачык эле турат. Эч ким кирбейт же бирөөнүн буюмдарын алып кетпейт. Мындай көрүнүш бир Мекке шаарында гана болушу мүмкүн. Мамлекеттик кызматта иштегендер, полиция, медициналык кызмат көрсөткөндөр бардык жарандарга сылык-сыпа мамиле жасайт. Баарынан кызыгы, мисалы бейтап менен сүйлөшүп жатканда тизелеп отуруп, кайсы жериңиз ооруп жатат деп сурашат. Мындай учурда мен өзүмдү абдан ыңгайсыз сезем. Дүкөндө ар бир кирген, чыккан адамга «кош келиңиз» деп тосуп алып, эч нерсе сатып албасаң да «чоң рахмат» деп узатышат. Ал эми, кемчилик, жаман жактарын өтө аз кездештирдим. Эң негизгиси акчаң жок болуп, 1-2 йен (1 сом) жетпей калса да товарды ала албайсың. Жапон эли өтө так келишет.

Жапондор жана кыргыздарды сырткы келбетинен ажыратуу кыйын. Тил грамматикасы окшош. Меймандостугубуз окшош. Көптөгөн эрежелерди Кыргызстанда киргизсек болчудай. Мисалы: мектептеги билим берүү программаларын, тартиптерди туура келген жагын колдонсок болчудай…

Бул макала Turmush басылмасынын интеллектуалдык жана автордук менчиги болуп саналат. Материалды сайттан көчүрүп алуу редакциянын жазма уруксаты менен гана мүмкүн.
Кароолор: 4326
Комментарии
Обсуждения закрыты
Көп окулду
×
Урматтуу окурман, мекенибиздин аймактагы «турмушунан» кабар алганыңыз үчүн ыраазычылык билдиребиз.
Куш кабарыбыз маалыматтык чаңкооңузду канааттандырса «Нравится» эн белгисин басуу менен сиз үчүн кылган ишибизге дем бериңиз!
Жабуу